Σας κοινοποιήθηκε πράξη προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου; Τι ακολουθεί;
Κοινοποίηση, προθεσμίες, ενδικοφανής προσφυγή και προσφυγή στο διοικητικό δικαστήριο
Με την κοινοποίηση μιας πράξης προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) ανοίγει η διαδικασία αμφισβήτησης που προβλέπει ο νόμος, με διαδοχικά στάδια και αυστηρές προθεσμίες. Η παράλειψη μιας προθεσμίας μπορεί να σας στερήσει οριστικά τη δυνατότητα περαιτέρω αμφισβήτησης της πράξης. Για τον λόγο αυτό, το πρώτο κρίσιμο ζήτημα είναι να προσδιοριστεί πότε θεωρείται ότι σας κοινοποιήθηκε η πράξη, καθώς από τον χρόνο αυτό αρχίζει η προθεσμία για την αμφισβήτησή της.
Ο χρόνος κοινοποίησης της πράξης
Κατά κανόνα, η κοινοποίηση γίνεται ηλεκτρονικά, με την ανάρτηση της πράξης στον λογαριασμό σας στο πληροφοριακό σύστημα της Φορολογικής Διοίκησης και την αποστολή ειδοποίησης στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (email) που έχετε δηλώσει.
Η πράξη θεωρείται ότι έχει κοινοποιηθεί νομίμως μετά την παρέλευση δέκα ημερών από την ανάρτηση και την ειδοποίηση. Αν, όμως, προβείτε σε ανάγνωση της πράξης πριν από την παρέλευση των δέκα ημερών, η κοινοποίηση θεωρείται ότι έχει συντελεστεί κατά τον χρόνο αυτό. Με άλλα λόγια, η προθεσμία αρχίζει το αργότερο δέκα ημέρες μετά την ανάρτηση, ανεξάρτητα από το αν θα ανοίξετε ποτέ την πράξη. Είναι επομένως απαραίτητο η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που έχετε δηλώσει να είναι ενημερωμένη και να ελέγχεται τακτικά.
Πλέον, η κοινοποίηση γίνεται με συστημένη επιστολή μόνο κατ' εξαίρεση.
Πρώτο στάδιο: η ενδικοφανής προσφυγή
Η πράξη προσβάλλεται αρχικά με ενδικοφανή προσφυγή, την οποία εξετάζει η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ. Η άσκησή της είναι υποχρεωτική· η απευθείας προσφυγή στο δικαστήριο είναι απαράδεκτη.
Η ενδικοφανής προσφυγή ασκείται εντός τριάντα ημερών από την κοινοποίηση της πράξης ή εντός εξήντα ημερών, αν κατοικείτε στο εξωτερικό. Οι προθεσμίες αυτές αναστέλλονται από την 1η έως την 31η Αυγούστου. Αν η προθεσμία λήγει σε αργία ή Σαββατοκύριακο, παρατείνεται έως την επόμενη εργάσιμη ημέρα.
Η ενδικοφανής προσφυγή υποβάλλεται ηλεκτρονικά στην υπηρεσία που εξέδωσε την πράξη. Σε αυτήν πρέπει να αναφέρονται οι λόγοι για τους οποίους αμφισβητείται η πράξη και τα έγγραφα στα οποία αυτοί στηρίζονται. Μάλιστα, πολλοί λόγοι, αν δεν έχουν προβληθεί στην ενδικοφανή προσφυγή, δεν δύνανται να προβληθούν παραδεκτώς στα διοικητικά δικαστήρια.
Δεύτερο στάδιο: η απόφαση της ΔΕΔ
Η ΔΕΔ οφείλει να εκδώσει απόφαση εντός εκατόν είκοσι ημερών από την υποβολή της ενδικοφανούς προσφυγής. Η προθεσμία αυτή αναστέλλεται επίσης από την 1η έως την 31η Αυγούστου. Αν παρέλθει χωρίς να εκδοθεί απόφαση, η ενδικοφανής προσφυγή θεωρείται σιωπηρώς απορριφθείσα.
Τρίτο στάδιο: η προσφυγή στο διοικητικό δικαστήριο
Κατά της απόφασης της ΔΕΔ ή της σιωπηρής απόρριψης μπορείτε να ασκήσετε προσφυγή ενώπιον του αρμόδιου διοικητικού δικαστηρίου. Η προσφυγή ασκείται εντός τριάντα ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης ή εντός ενενήντα ημερών, αν διαμένετε στο εξωτερικό. Η απόφαση του διοικητικού δικαστηρίου δεν σηματοδοτεί πάντοτε το τέλος της υπόθεσης. Ανάλογα με το ποσό της διαφοράς και το δικαστήριο που την εξέδωσε, μπορεί να ασκηθεί έφεση ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου ή αίτηση αναίρεσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, υπό τις προϋποθέσεις και εντός των προθεσμιών που ορίζει ο νόμος. Η έφεση ή η αίτηση αναίρεσης μπορεί, κατά περίπτωση, να ασκηθεί και από τη Φορολογική Διοίκηση.
Αν οι προθεσμίες έχουν ήδη παρέλθει
Αν παρέλθουν άπρακτες οι προθεσμίες που περιγράφονται παραπάνω, η πράξη καθίσταται κατά κανόνα απρόσβλητη και η οφειλή που προκύπτει από αυτήν δεν μπορεί πλέον να αμφισβητηθεί δικαστικώς. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει καμία διέξοδος. Διέξοδο μπορεί να αποτελέσει η υπαγωγή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών (ν. 4738/2020), ο οποίος επιτρέπει τη ρύθμιση των οφειλών προς το Δημόσιο σε έως 240 μηνιαίες δόσεις και, υπό προϋποθέσεις, τη μερική διαγραφή τους.
Οι εξαιρέσεις
Η διαδικασία αμφισβήτησης που περιγράφηκε παραπάνω, δηλαδή η ενδικοφανής προσφυγή και στη συνέχεια η προσφυγή στο διοικητικό δικαστήριο, δεν εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις.
Ειδικότερα, οι διαφορές που υπάγονται στην αρμοδιότητα του Προέδρου Πρωτοδικών του Διοικητικού Πρωτοδικείου, όπως εκείνες που αφορούν την άρνηση χορήγησης φορολογικής ενημερότητας, άγονται απευθείας ενώπιον του διοικητικού δικαστηρίου. Στις διαφορές αυτές δεν χωρεί ενδικοφανής προσφυγή.
Δεν προσβάλλονται με ενδικοφανή προσφυγή ούτε οι πράξεις της διοικητικής εκτέλεσης για την είσπραξη της οφειλής, όπως η ατομική ειδοποίηση, η κατασχετήρια έκθεση και το πρόγραμμα πλειστηριασμού. Οι πράξεις αυτές αμφισβητούνται με ανακοπή ενώπιον του διοικητικού δικαστηρίου. Ενδικοφανής προσφυγή δεν ασκείται επίσης κατά πράξεων χωρίς εκτελεστό χαρακτήρα, όπως η έκθεση ελέγχου και τα πληροφοριακά έγγραφα, ούτε κατά κανονιστικών πράξεων.
Τέλος, εκτός του πεδίου της διαδικασίας βρίσκονται οι τελωνειακές διαφορές, οι οποίες δεν διέπονται από τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.
Άρθρα 5, 7 και 72 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024) και άρθρα 6, 66 και 217 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999).
Το παρόν αποτελεί γενική ενημέρωση και όχι νομική συμβουλή.
Άγγελος Ιωάννης Κλάδης Δικηγόρος